Warmia i Mazury, kraina tysiąca jezior i dziewiczej przyrody, od lat mierzy się z jednym z najtrudniejszych przeciwników naturalnych, a mianowicie barszczem Sosnowskiego. Rok 2026 przynosi przełom w systemowym podejściu do eliminacji tej toksycznej rośliny, dzięki rekordowym dotacjom oraz skoordynowanym działaniom samorządów i służb ochrony przyrody.
Nowy impuls finansowy z WFOŚiGW
Kluczowym punktem tegorocznej kampanii jest program „Ochrona przyrody – Likwidacja roślinnych inwazyjnych gatunków obcych (IGO)”, realizowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie. W kwietniu 2026 roku ogłoszono listę beneficjentów, którzy otrzymali wsparcie na walkę z zagrożeniem.
Ważne parametry dofinansowania w 2026 r.:
-
Poziom wsparcia: Do 80% kosztów kwalifikowanych.
-
Maksymalna kwota: 5 000 zł na każdy 1 hektar oczyszczonego terenu.
-
Budżet jednostkowy: Do 20 000 zł na jeden projekt samorządowy.
Lista beneficjentów programu w 2026 roku
W tegorocznej edycji środki trafiły do dziesięciu podmiotów, które przedstawiły najbardziej kompleksowe plany neutralizacji stanowisk barszczu. Na liście znalazły się:
-
Gmina Kalinowo – lider w pozyskiwaniu środków, kontynuujący walkę na rozległych nieużytkach.
-
Gmina Jeziorany – fundusze przeznaczone na zabezpieczenie terenów w pobliżu cieków wodnych.
-
Gmina Sorkwity – intensywne działania w pasach zieleni przy drogach i szlakach turystycznych.
-
Gmina Rozogi – skupienie na eliminacji stanowisk w sąsiedztwie terenów zabudowanych.
-
Gmina Miejska Lidzbark Warmiński – ochrona terenów rekreacyjnych i bulwarów miejskich.
-
Gmina Pisz – działania skoncentrowane na obrzeżach obszarów leśnych i chronionych.
-
Gmina Wiejska Iława – zabezpieczenie terenów przyległych do jezior i ośrodków wypoczynkowych.
-
Gmina Budry – walka z inwazją na zaniedbanych terenach rolniczych.
-
Gmina Wieliczki – likwidacja ognisk barszczu w pobliżu infrastruktury komunalnej.
-
Nadleśnictwo Olsztynek – projekt specjalny dotyczący usuwania IGO z obszarów cennych przyrodniczo zarządzanych przez Lasy Państwowe.
Strategia i metody walki
Dlaczego walka wciąż trwa? Nasiona barszczu zachowują zdolność kiełkowania w glebie przez 5–7 lat, co wymaga od beneficjentów ogromnej dyscypliny. W 2026 roku na Warmii i Mazurach stosuje się podejście hybrydowe:
-
Metoda mechaniczna – wielokrotne koszenie i podcinanie korzeni (min. 10 cm pod ziemią). Jest to metoda najbezpieczniejsza dla wód i owadów.
-
Metoda chemiczna – punktowe stosowanie selektywnych herbicydów, pozwalające na skuteczną walkę z dużymi skupiskami roślin.
-
Metoda agrotechniczna – przykrywanie stanowisk czarną folią UV, co całkowicie odcina proces fotosyntezy bez użycia chemii.
Obowiązki i bezpieczeństwo
W 2026 roku zasady rozliczania dotacji są restrykcyjne. Beneficjenci są zobowiązani do monitorowania terenu przez minimum 3 lata po zakończeniu prac. Co więcej, prace mogą wykonywać jedynie wyspecjalizowane firmy, ponieważ kontakt z rośliną grozi oparzeniami II i III stopnia.
Służby przypominają!!!
W upalne dni barszcz Sosnowskiego wydziela olejki eteryczne, które mogą parzyć nawet bez bezpośredniego dotyku. Jeśli zauważysz nowe stanowisko rośliny na terenie publicznym, niezwłocznie zgłoś to do urzędu gminy.