Program azotanowy

Rozpraszanie składników nawozowych to zarówno straty finansowe ponoszone przez rolników, jak i zagrożenie dla środowiska, w szczególności wodnego. Całkowite wyeliminowanie tych strat nie jest możliwe, ale ich znaczące ograniczenie już tak.

Zmniejszenie emisji zanieczyszczeń jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony wód. Temu, też służą wymogi prawne zawarte w „Programie działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” oraz „Zbiór Zaleceń Dobrej Praktyki Rolniczej”.

W naszym kraju od dnia akcesji do Unii Europejskiej realizowane są postanowienia Dyrektywy Rady 91/676 EWG w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzące ze źródeł rolniczych, zwanej Dyrektywą Azotanową.

W lipcu 2018 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”. Rozporządzenie to zobowiązuje wszystkie podmioty prowadzące produkcję rolną, w tym działy specjalne, do prowadzenia jej w taki sposób, aby zapobiegać zanieczyszczaniu wód azotanami.

Część wymogów jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i intensywności produkcji, na tej podstawie można wyróżnić następujące grupy gospodarstw i obowiązki nakładane na te gospodarstwa:

  1. Gospodarstwa poniżej 10 ha użytków rolnych i posiadające zwierzęta w liczbie mniej niż 10 DJP wg stanu średniorocznego:
    • przestrzegają zasad wymogów dotyczących terminów i zasad stosowania nawozów zawierających azot oraz gospodarują zgodnie z zasadami wzajemnej zgodności;
    • nie mają obowiązku opracowania planu nawożenia azotem lub wyliczania maksymalnych dawek azotu oraz nie muszą prowadzić ewidencji stosowania nawozów zawierających azot.
  2. Gospodarstwa posiadające równo lub powyżej 10 ha użytków rolnych lub utrzymujące zwierzęta w liczbie równej lub większej 10 DJP wg stanu średniorocznego mają obowiązek:
    • prowadzić ewidencję stosowania nawozów zawierających azot;
    • przestrzegać wyliczonych maksymalnych dawek azotu dla upraw lub posiadania planu nawożenia azotem dla upraw (corocznie).
  3. Gospodarstwa posiadające powyżej 100 ha użytków rolnych lub prowadzący uprawy intensywne powyżej 50 ha lub utrzymujący zwierzęta powyżej 60 DJP wg stanu średniorocznego mają obowiązek:
    • prowadzić ewidencję stosowania nawozów zawierających azot;
    • opracować i posiadać corocznie planu nawożenia azotem dla każdej działki i stosować się do tego planu.
  4. Gospodarstwa posiadające powyżej 40 000 stanowisk dla drobiu, prowadzący chów lub hodowlę świń powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, mają obowiązek:
    • prowadzić ewidencji stosowania nawozów zawierających azot;
    • sporządzić pełen plan nawożenia na podstawie wyników analizy gleby oraz uzyskać pozytywna opinię oschr; obowiązek ten dotyczy również gospodarstw, które nabywają nawozy naturalne lub poferment od tych gospodarstw i wykorzystują do nawożenia swoich upraw.

Zgodnie z rozporządzeniem wszystkie gospodarstwa mają obowiązek przestrzegania zasad dotyczących stosowania nawozów zawierających azot, tj.:

  • terminów stosowania nawozów;
  • stosowania nawozów na terenach o dużym nachyleniu;
  • rolniczego wykorzystywania nawozów na gruntach zamarzniętych, zalanych wodą, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem;
  • nawożenia w pobliżu cieków wodnych;
  • przestrzegania wysokości dawek azotu w nawozach naturalnych i mineralnych oraz
  • zabezpieczenia pojemności i konstrukcji miejsc do przechowywania nawozów naturalnych oraz kiszonek.

Rolnik, którego dotyczą wymogi określone w „Programie działań” powinien posiadać:

  • opracowany plan nawożenia azotem lub wyliczenia maksymalnych dawek azotu;
  • ewidencję zabiegów stosowania nawozów zawierających azot;
  • mapkę/szkic działek z lokalizacją tymczasowej pryzmy obornika na gruncie i datą jej założenia (jeśli dotyczy);
  • umowę zbycia lub nabycia nawozu naturalnego (jeśli dotyczy);
  • dokument dotyczący opóźnionego terminu zbioru i zakładania po nim uprawy jesiennej (jeśli dotyczy(.

 

Opracowanie: Elżbieta Ksczyńska