W dniach 14-16 października 2025 r. Warmińsko–Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Olsztynie realizował wyjazd studyjny pn. „Gospodarstwa demonstracyjne, jako źródło praktycznej wiedzy rolników”.
Celem operacji była wymiana wiedzy i dobrych praktyk pomiędzy obecnymi i potencjalnymi uczestnikami Krajopwej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych z województwa warmińsko-mazurskiego, a prowadzącymi gospodarstwa demonstracyjne w innych województwach: mazowieckim, lubelskim i świętokrzyskim. Program wizyt obejmował gospodarstwa o różnym profilu produkcyjnym, a uczestnicy wyjazdu mogli poznać specyfikę rolnictwa w poszczególnych województwach oraz wymienić się swoimi spostrzeżeniami i doświadczeniami z dotychczas realizowanych zadań w ramach własnych demonstracji.
Pierwszego dnia wyjazdu odwiedziliśmy Gospodarstwo Rolne Państwa Hanny i Krzysztofa Kowalskich w miejscowości Winniki, w województwie mazowieckim. Państwo Kowalscy prowadzą gospodarstwo specjalizujące się w produkcji tradycyjnego oleju lnianego i rzepakowego. Dodatkowo zajmują się hodowlą zarodową świń rasy złotnickiej białej, realizowaną pod ścisłym nadzorem Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Surowce wykorzystywane do tłoczenia oleju pochodzą wyłącznie z własnych upraw, natomiast makuch powstający w procesie tłoczenia stanowi naturalną, wysokobiałkową paszę wykorzystywaną w żywieniu tuczników.
Kolejnym odwiedzonym gospodarstwem było Ekologiczne Gospodarstwo Robert Kuryluk i Monika Styczek-Kuryluk w powiecie włodawskim, we wschodniej części województwa lubelskiego. Specjalizacją gospodarstwa jest ekologiczna uprawa dyni bezłuskowej, z której nasion następnie tłoczony jest olej. W gospodarstwie uprawiane są również zboża, gryka czy kozłek lekarski. Produkty z gospodarstwa sprzedawane są stacjonarnie i wysyłkowo.
Drugi dzień wyjazdu studyjnego rozpoczęliśmy od wizyty w Ekologicznym Gospodarstwie Mlecznym „Pod Kasztanem” Pana Roberta Janowskiego w powiecie łęczyńskim, województwo lubelskie. Gospodarstwo specjalizuje się w hodowli bydła mlecznego i przetwórstwie mleka. Mleko z gospodarstwa przetwarzane jest w całości w przydomowej przetwórni. Gospodarstwo oferuje szeroki asortyment produktów mlecznych obejmujący m.in.: mleko, kefir, różnego rodzaju sery, masło, śmietanę, jogurty. Wyroby mleczne sprzedawane są bezpośrednio w gospodarstwie oraz poprzez sklep internetowy.
W województwie świętokrzyskim gościliśmy w gospodarstwie Kozy spod Pacanowa, które oferuje mleko i sery kozie wytwarzane według tradycyjnych receptur, zarówno naturalne jak i smakowe. Gospodarstwo specjalizuje się w hodowli kóz mlecznych rasy saaneńskiej oraz alpejskiej, jest ich w gospodarstwie ponad 50.
Ostatniego dnia wyjazdu studyjnego wizyty w gospodarstwach zaczęliśmy od Państwa Anety i Krzysztofa Grochowskich, których gospodarstwo znajduje się w województwie świętokrzyskim, w gminie Szydłów. Obecnie gospodarują na 18 ha. Uprawiają głównie śliwy, jabłonie oraz borówkę amerykańską. Państwo Grochowscy zarejestrowali swoje gospodarstwo w RHD i w ramach rolniczego handlu detalicznego produkują: śliwki deserowe, jabłka, borówki, soki, powidła, konfitury, dżemy, musy, kompoty, susz. W miarę możliwości czasowych starają się wprowadzać nowe produkty w swoim sklepie, by klient był zadowolony i zawsze znalazł coś innego i zdrowego.
Ostatnim miejscem, które odwiedziliśmy była Winnica Skarpa Wiślana, która powstała w 2015 roku w Gminie Solec nad Wisłą, na południowych stokach okalających dolinę Wisły. Winorośl uprawiana jest tam na powierzchni 1,25 ha. Oprócz win spokojnych w gospodarstwie wytwarzane są wina musujące metodą tradycyjną, czyli szampańską, z wtórną fermentacją w butelce. Właściciel w przyszłości planuje kolejne nasadzenia winnych krzewów i zwiększenie areału uprawy. W gospodarstwie odbywają się pokazy pielęgnacji winogron oraz winobranie połączone z degustacją wina.
Uczestnicy wyjazdu studyjnego – rolnicy z Warmii i Mazur – aktywnie uczestniczyli w rozmowach i dyskusjach podczas wizyt w poszczególnych gospodarstwach. Wymiana doświadczeń dotyczyła zarówno aspektów produkcyjnych, jak i organizacyjnych prowadzenia gospodarstw demonstracyjnych.
Rolnicy interesowali się przede wszystkim sposobami dywersyfikacji działalności rolniczej oraz możliwościami przetwórstwa w gospodarstwie. Dużym zainteresowaniem cieszyły się tematy związane z promocją i sprzedażą produktów lokalnych. Uczestnicy dopytywali o strategie marketingowe, sposoby pozyskiwania klientów, prowadzenie sklepów internetowych oraz uczestnictwo w targach i kiermaszach. Wielu rolników zwracało uwagę na znaczenie budowania marki gospodarstwa oraz bezpośredniego kontaktu z konsumentem. Podczas wizyty w gospodarstwach ekologicznych pojawiały się pytania dotyczące certyfikacji, zasad nawożenia i ochrony roślin w systemie ekologicznym, a także opłacalności produkcji w porównaniu do konwencjonalnych metod uprawy. Wielu uczestników podkreślało, że wyjazd studyjny był nie tylko okazją do zdobycia praktycznej wiedzy, ale również inspiracją do wprowadzania nowych rozwiązań we własnych gospodarstwach.
Wspólne rozmowy i obserwacja dobrych praktyk w innych regionach kraju pozwoliły na wymianę doświadczeń, budowanie sieci kontaktów i poszerzenie horyzontów zawodowych rolników z Warmii i Mazur.
Operację „Gospodarstwa Demonstracyjne, jako źródło praktycznej wiedzy rolników” przygotował dr inż. Rodian Pawłowski – Koordynator KSOW+ oraz Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych w województwie warmińsko – mazurskim.
